Szkła do okularów – rodzaje, na które warto zwrócić uwagę

Wybór rodzaju szkieł do okularów jest dziś znacznie bardziej skomplikowany niż jeszcze kilkanaście lat temu. Do dyspozycji są nie tylko szkła jednoogniskowe i progresywne, ale także soczewki fotochromowe, polaryzacyjne, wykonane z różnych materiałów i wyposażone w dodatkowe powłoki poprawiające komfort widzenia.

Warto wiedzieć, że szkła okularowe można podzielić na kilka sposobów – ze względu na funkcję korekcyjną, materiał wykonania, zastosowane technologie czy dodatkowe powłoki. Co więcej, jedna soczewka może jednocześnie łączyć kilka z tych cech.

W tym artykule uporządkujemy najważniejsze rodzaje szkieł okularowych i wyjaśnimy, które z nich rzeczywiście mogą poprawić komfort oraz jakość widzenia.

Rodzaje szkieł do okularów – najważniejsze informacje w skrócie

• Szkła do okularów różnią się nie tylko mocą korekcyjną, ale też funkcją, materiałem, technologią działania i dodatkowymi powłokami.
• Jedna soczewka może łączyć kilka cech, np. być progresywna, wysokoindeksowa, fotochromowa i pokryta antyrefleksem.
• Najpierw dobiera się rodzaj korekcji, np. szkła jednoogniskowe, progresywne albo biurowe, a dopiero potem materiał, powłoki i funkcje dodatkowe.
• Najlepsze szkła to nie te z największą liczbą dodatków, ale te, które rozwiązują konkretny problem: grubość, pracę przy ekranie, odblaski, widzenie na kilka odległości albo komfort noszenia.

Podział szkieł okularowych

Szkła do okularów można podzielić na kilka sposobów. Warto to rozumieć, bo w salonie optycznym nie wybierasz zwykle jednego „rodzaju szkła”, tylko zestaw cech, które razem decydują o komforcie widzenia.

Jedna soczewka może jednocześnie:

• korygować widzenie na różne odległości, jeśli jest progresywna,
• być cieńsza i lżejsza, jeśli wykonano ją z materiału o wyższym indeksie,
• przyciemniać się na zewnątrz, jeśli ma technologię fotochromową,
• ograniczać odbicia światła, jeśli ma powłokę antyrefleksyjną.

To ważne, bo każda z tych cech odpowiada na inny problem.

Dlatego dobrze dobrane szkła nie powinny być wybierane tylko według nazwy. Najpierw trzeba ustalić, jakiej korekcji potrzebujesz, a dopiero potem dobrać materiał, technologie i powłoki, które realnie poprawią komfort codziennego widzenia.

Rodzaje szkieł okularowych – najważniejsze kryteria podziału

Rodzaje szkieł okularowych ze względu na funkcję korekcyjną

Szkła okularowe można podzielić według tego, na jaką odległość mają poprawiać widzenie. To podstawowy podział, bo inne soczewki wybiera się do czytania, inne do prowadzenia samochodu, a jeszcze inne wtedy, gdy chcesz widzieć dobrze z bliska, z daleka i na odległości pośrednie.

Szkła jednoogniskowe

Szkła jednoogniskowe mają jedną moc korekcyjną na całej powierzchni soczewki. Oznacza to, że poprawiają widzenie głównie na jedną odległość – najczęściej do dali albo do bliży.

Szkła jednoogniskowe do dali pomagają wtedy, gdy niewyraźnie widzisz oddalone obiekty, na przykład znaki drogowe, ekran w sali konferencyjnej albo twarze osób z większej odległości. Szkła jednoogniskowe do bliży stosuje się głównie do czytania, pracy z dokumentami i innych czynności wykonywanych z bliska.

Ich ograniczenie jest proste: dobrze działają w wybranym zakresie, ale nie rozwiązują problemu widzenia na kilka odległości jednocześnie.

Szkła dwuogniskowe

Szkła dwuogniskowe mają dwie strefy korekcji: górną do dali i dolną do bliży. Dzięki temu jedna para okularów może wspierać zarówno patrzenie przed siebie, jak i czytanie.

To rozwiązanie wiąże się głównie z prezbiopią, czyli naturalnym, związanym z wiekiem spadkiem zdolności oka do ustawiania ostrości z bliska. Według przeglądu StatPearls prezbiopia zwykle zaczyna się w wieku 40–45 lat, a po 60. roku życia występuje niemal powszechnie. Ten sam przegląd wskazuje, że problem dotyczy ok. 1,8 miliarda osób na świecie.

Minusem szkieł dwuogniskowych jest brak płynnego przejścia między strefami. Dobrze obsługują dal i bliż, ale odległości pośrednie, na przykład monitor komputera, mogą być mniej komfortowe.

Sprawdź: Jak powinny leżeć okulary.

Szkła progresywne

Szkła progresywne pozwalają widzieć na kilka odległości w jednej parze okularów: z daleka, na odległość pośrednią i z bliska. Nie mają widocznej linii podziału jak szkła dwuogniskowe. Moc soczewki zmienia się płynnie od górnej do dolnej części szkła.

To wygodne rozwiązanie dla osób z prezbiopią, które nie chcą zmieniać okularów do czytania, pracy i chodzenia. Progresy nie są jednak szkłami, które wystarczy „zdjąć z półki”. Wymagają dokładnych pomiarów i dobrego dopasowania do sposobu patrzenia.

Pokazuje to badanie opublikowane w 2023 roku w Scientific Reports. U osób, którym soczewki progresywne dobrano z wykorzystaniem dokładniejszych pomiarów osi widzenia, aż 97% zaadaptowało się do nowych szkieł.

Komfort w progresach zależy więc nie tylko od samej konstrukcji soczewki, ale też od precyzji pomiaru i indywidualnego dopasowania.

Szkła biurowe i do pracy pośredniej

Szkła biurowe są projektowane głównie do bliży i odległości pośrednich, czyli takich, w których najczęściej pracujesz przy komputerze, dokumentach, telefonie albo rozmawiasz z kimś przy biurku. Nie są typowymi szkłami do chodzenia po mieście ani do prowadzenia samochodu, bo zwykle nie zapewniają pełnego komfortu patrzenia w dal. To rozwiązanie ma sens szczególnie wtedy, gdy dużo pracujesz przy ekranie.

W badaniu Sánchez-Brau i wsp. z 2021 roku oceniano 69 pracowników z prezbiopią korzystających z komputerów. Objawy computer vision syndrome występowały u 68,1% osób na początku badania.

Po 3 miesiącach noszenia zwykłych progresów występowały u 33,3% badanych, a po 3 miesiącach noszenia soczewek biurowych u 18,8%.

Dodatkowo 89,8% badanych było zadowolonych lub bardzo zadowolonych ze szkieł biurowych, a 73,9% wybrało je jako pierwszą opcję do pracy z urządzeniami cyfrowymi.

W praktyce oznacza to, że szkła biurowe nie są „gorszą wersją progresów”. To osobne rozwiązanie do konkretnych zadań – przede wszystkim do pracy z bliska i na odległość ekranu.

Rodzaje szkieł okularowych ze względu na materiał

Materiał soczewki wpływa głównie na trzy rzeczy:

• wagę okularów,
• odporność na uszkodzenia
• i grubość szkieł przy wyższych wadach wzroku.

Dlatego nie warto wybierać go przypadkowo – ten sam parametr korekcji może wyglądać i „nosić się” zupełnie inaczej w różnych materiałach.

Szkła organiczne (plastikowe)

Szkła organiczne są dziś najczęściej wybierane do codziennych okularów, bo są wyraźnie lżejsze od mineralnych.

Dla porównania: klasyczne szkło okularowe ma gęstość ok. 2,56 g/cm³, a CR-39, popularny materiał organiczny, ok. 1,31 g/cm³. To oznacza, że przy podobnej objętości soczewka organiczna jest mniej więcej o połowę lżejsza od mineralnej.

Ich słabszą stroną jest większa podatność na zarysowania, dlatego w praktyce powinny mieć dobrą powłokę utwardzającą.

To rozsądny wybór przy większości standardowych korekcji, zwłaszcza gdy liczy się komfort noszenia przez cały dzień.

Szkła mineralne

Szkła mineralne mają bardzo dobre właściwości optyczne i wysoką odporność na zarysowania, ale są cięższe i bardziej podatne na pęknięcie przy uderzeniu. Z tego powodu obecnie stosuje się je rzadziej, głównie w wybranych sytuacjach, np. przy bardzo wysokich korekcjach albo wtedy, gdy szczególnie ważna jest odporność powierzchni na zarysowanie.

W praktyce trzeba tu pogodzić się z kompromisem: szkło mineralne może być trwałe optycznie i odporne na rysy, ale zwykle przegrywa z organicznym pod względem wagi i bezpieczeństwa użytkowania.

Szkła z materiałów o wysokim indeksie załamania światła

Szkła wysokoindeksowe są przeznaczone głównie dla osób z większą wadą wzroku, które chcą mieć cieńsze i bardziej estetyczne soczewki.

Indeks załamania to parametr określający, jak skutecznie materiał soczewki załamuje światło. Im wyższy jest ten indeks, tym mniej materiału potrzeba do uzyskania tej samej mocy korekcyjnej. W praktyce oznacza to, że soczewka może być cieńsza.

Dla porównania: standardowy materiał organiczny CR-39 ma indeks 1,50, natomiast soczewki wysokoindeksowe osiągają wartości 1,60, 1,67, a nawet 1,74.

Największą różnicę widać przy wyższych wadach wzroku. Osoba z korekcją -6,00 D lub -8,00 D może dzięki materiałowi wysokoindeksowemu uzyskać znacznie cieńsze soczewki niż w standardowym materiale. Przekłada się to nie tylko na estetykę okularów, ale także na ich wagę i komfort noszenia.

Nie oznacza to jednak, że najwyższy indeks zawsze będzie najlepszym wyborem. Materiały wysokoindeksowe mogą dawać nieco większe aberracje chromatyczne, czyli kolorowe obwódki widoczne na krawędziach obrazu.

Rodzaje szkieł okularowych ze względu na technologię działania

Niektóre szkła okularowe mają dodatkowe właściwości: reagują na światło, ograniczają odblaski albo filtrują wybrane zakresy promieniowania. Nie zmieniają samej wady wzroku, ale mogą poprawić komfort widzenia w konkretnych warunkach.

Szkła fotochromowe

Szkła fotochromowe przyciemniają się pod wpływem promieniowania UV i rozjaśniają w pomieszczeniach. Są praktyczne dla osób, które często wychodzą na zewnątrz i nie chcą stale zmieniać okularów korekcyjnych na przeciwsłoneczne.

W badaniu Renzi-Hammond i Hammond sprawdzano działanie aktywowanych soczewek fotochromowych u 75 zdrowych osób w wieku 19–73 lat. Porównano soczewki fotochromowe o przepuszczalności światła 63% i 71% z przezroczystą soczewką o przepuszczalności 92%. Wyniki pokazały istotną poprawę badanych funkcji wzrokowych przy aktywowanych soczewkach fotochromowych, m.in. w warunkach olśnienia i intensywnego światła.

Szkła polaryzacyjne

Szkła polaryzacyjne ograniczają odblaski odbite od płaskich powierzchni, takich jak droga, woda, śnieg czy mokry asfalt. Dlatego są szczególnie przydatne podczas jazdy w dzień, aktywności na zewnątrz i przebywania nad wodą.

W badaniu Mercatelli z 2023 roku porównano 10 par sportowych okularów przeciwsłonecznych: 5 polaryzacyjnych i 5 bez polaryzacji. Pomiary pokazały, że soczewki polaryzacyjne przepuszczały mniej niż 1% światła spolaryzowanego poziomo, czyli tego, które w dużej mierze odpowiada za odblaski od nawierzchni. W warunkach drogowych jasność drogi widziana przez szkła polaryzacyjne wynosiła tylko 3–16% jasności widzianej przez szkła niepolaryzacyjne. W praktyce oznacza to mniej olśnienia i lepsze odróżnianie obiektów od jasnego tła.

Szkła z filtrem światła niebieskiego

Szkła z filtrem światła niebieskiego ograniczają część krótkofalowego światła, które emitują m.in. ekrany komputerów, telefonów i tabletów. W praktyce warto traktować je jako dodatkową funkcję soczewki, a nie podstawowe rozwiązanie wszystkich problemów związanych z pracą przy komputerze.

Jeśli oczy męczą się po wielu godzinach przed ekranem, przyczyną może być nie tylko światło, ale też zbyt rzadsze mruganie, nieprawidłowa odległość od monitora, źle dobrana korekcja, suchość oczu albo brak przerw w pracy. Dlatego przy wyborze szkieł do komputera warto najpierw sprawdzić, czy okulary są dobrze dobrane do odległości, z jakiej rzeczywiście patrzysz na ekran.

Filtr światła niebieskiego może być dodatkiem do takich szkieł, ale nie powinien zastępować dobrze dobranej korekcji, ergonomii stanowiska i regularnych kontroli wzroku.

Rodzaje szkieł okularowych ze względu na powłoki

Powłoka nie jest osobnym rodzajem szkła, ale dodatkową warstwą nałożoną na soczewkę. Oznacza to, że możesz mieć np. szkła jednoogniskowe, progresywne albo fotochromowe i jednocześnie wybrać do nich określone powłoki.

Powłoka antyrefleksyjna

Powłoka antyrefleksyjna ogranicza odbicia światła od powierzchni soczewki. Dzięki temu szkła są bardziej przejrzyste, a oczy lepiej widoczne za okularami. To ważne przy pracy przy ekranie, prowadzeniu samochodu po zmroku i codziennym funkcjonowaniu w sztucznym świetle.

Powłoka hydrofobowa i oleofobowa

Powłoka hydrofobowa utrudnia osadzanie się kropli wody, a oleofobowa zmniejsza przyczepność tłustych zabrudzeń, np. odcisków palców. W praktyce takie szkła łatwiej się czyści i dłużej pozostają przejrzyste.

Powłoki utwardzające

Powłoka utwardzająca zwiększa odporność powierzchni soczewki na drobne zarysowania. Jest szczególnie ważna przy szkłach organicznych, które są lekkie i wygodne, ale bardziej podatne na rysy niż szkła mineralne.

Sprawdź też: Kto lepiej dobierze okulary – okulista czy optometrysta?

Szkła okularowe – rodzaje i zastosowania

Na jaki rodzaj szkieł okularowych warto zwrócić szczególną uwagę?

Niektóre szkła warto rozważyć nie dlatego, że są „lepsze” od innych, ale dlatego, że rozwiązują konkretne problemy. Dlatego przy wyborze szkieł najlepiej zacząć od pytania: co w obecnych okularach przeszkadza Ci najbardziej?

Gdy szkła są za grube albo za ciężkie

Tu pasują szkła wysokoindeksowe. Warto je rozważyć przy większej wadzie wzroku, bo pozwalają zmniejszyć grubość soczewki i poprawić wygląd okularów. To szczególnie ważne przy mocniejszych szkłach minusowych, które mogą mieć grubsze krawędzie, oraz plusowych, które bywają grubsze w centrum.

Gdy nie chcesz zmieniać okularów kilka razy dziennie

Tu pasują szkła progresywne. Są dobrym rozwiązaniem, jeśli potrzebujesz korekcji do dali, bliży i odległości pośrednich. Ich największą wartością nie jest sama „nowoczesność”, ale wygoda – jedna para może zastąpić kilka par używanych w różnych sytuacjach.

Gdy większość dnia pracujesz przy biurku

Tu warto rozważyć szkła biurowe. Sprawdzają się wtedy, gdy najczęściej patrzysz na monitor, dokumenty, telefon i przestrzeń wokół biurka. To rozwiązanie dla osób, które nie potrzebują w danym momencie pełnego widzenia w dal, ale chcą większego komfortu przy pracy z bliska i na odległość pośrednią.

Gdy przeszkadzają Ci odblaski i sztuczne światło

Tu podstawą jest dobra powłoka antyrefleksyjna. Warto zwrócić na nią uwagę szczególnie przy pracy przy ekranie, prowadzeniu samochodu po zmroku i przebywaniu w pomieszczeniach ze sztucznym oświetleniem. Antyrefleks nie zmienia korekcji, ale może mocno poprawić przejrzystość widzenia.

Gdy dużo czasu spędzasz na zewnątrz

Tu wchodzą w grę szkła fotochromowe albo polaryzacyjne. Fotochromy są wygodne, jeśli często przechodzisz między pomieszczeniem a dworem. Polaryzacja ma sens, gdy szczególnie przeszkadzają Ci odblaski od drogi, wody, śniegu albo mokrych powierzchni.

Sprawdź też: Źle dobrane okulary – objawy.

Szkła okularowe w SferaOczu – jak dobrać rozwiązanie dopasowane do wzroku i stylu życia?

Najlepsze szkła to nie te, które mają najwięcej dodatków, ale te, które rozwiązują Twój konkretny problem. Dlatego dobór soczewek powinien zaczynać się od rozmowy: jak widzisz w obecnych okularach, kiedy odczuwasz dyskomfort, ile pracujesz przy ekranie, czy prowadzisz samochód i jak często przebywasz na zewnątrz.

W SferaOczu pomagamy dobrać szkła nie tylko do wyniku badania, ale też do codziennego sposobu korzystania ze wzroku. Pod uwagę bierzemy m.in. rodzaj korekcji, materiał soczewek, powłoki, warunki pracy i oczekiwania estetyczne.

Dzięki temu nie wybierasz „najlepszych szkieł” w teorii, tylko rozwiązanie dopasowane do Ciebie – do Twojej wady wzroku, trybu dnia i sytuacji, w których oczy naprawdę pracują najwięcej.

FAQ – najczęstsze pytania o rodzaje szkieł okularowych